INTERIA.PL - Portal internetowy

Leksykony

  
Szukaj
Słownik:
Geografia

Geografia
  Szukaj w INTERIA.PL
  KATALOG
    polski
  WYSZUKIWARKA
    polska
    zagraniczna
    serwisowa
  ADRESY FIRM
Wpisz hasło: Obszar poszukiwania
   
     
Wyświetl po
     haseł na stronie w formacie  
SZUKAJ
pomoc              
LOSUJ


O poprawie Rzeczypospolitej

(Commentariorum de Republica emendanda...)



traktat ® A. Frycza Modrzewskiego napisany po łacinie, wyd. 1551, edycja kompletna w Bazylei (1554), pierwszy pol. przekł. 1577. Jedno z pierwszych dzieł publicyst. w lit. pol. zawiera myśli bliskie koncepcjom wielkiego humanisty Erazma z Rotterdamu, głosi wiarę w pierwotną dobroć ludzkiej natury. W 5 księgach autor kreśli optymistyczną wizję państwa, wyrażając równocześnie przekonanie, że możliwe jest zreformowanie ówczesnej rzeczywistości. W księdze I O obyczajach dowodzi, że złe obyczaje są wynikiem niewiedzy, a państwem rządzić mają te, "które ludzie poważni i zacni zgodnie pochwalą i które się wiążą z dobrymi ustawami"; w księdze II O prawach uświadamia niebezpieczeństwo nierównych praw i kar, uzależnionych od tego, kim jest przestępca, żąda podporządkowania prawu nie tylko szlachty, ale również i władcy; w księdze III O wojnie wyraża troskę o obronność kraju, potępia wojny zaborcze, usprawiedliwia tylko obronne, wskazując równocześnie na obowiązkowy w niej udział obywateli; w księdze IV O Kościele domaga się ograniczenia roli Kościoła w państwie, uregulowania wzajemnych stosunków, proponuje rozwiązywanie sporów teol. przez sobór z udziałem przedstawicieli chrześc. duchownych i świeckich; w księdze V O szkole widzi konieczność ingerencji państwa w proces nauczania i wychowania, by dobrze przygotować podopiecznych do wypełniania obowiązków obywatelskich, niezbędne w tym celu jest ograniczenie wpływów duchowieństwa i przeznaczenie części ich dochodów na oświatę. Modrzewski ukazywał konieczność reform i sposób ich przeprowadzenia, występował przeciw nieograniczonym przywilejom szlacheckim. Dzieło zadedykował królowi i zwolennikom programu koniecznych reform.

Źródło: Słownik Encyklopedyczny LITERATURA POLSKA Wydawnictwo Europa