INTERIA.PL - Portal internetowy

Leksykony

  
Szukaj
Słownik:
Ortografia w wyrażeniach

Ortografia w wyrażeniach
  Szukaj w INTERIA.PL
  KATALOG
    polski
  WYSZUKIWARKA
    polska
    zagraniczna
    serwisowa
  ADRESY FIRM
Wpisz hasło: Obszar poszukiwania
   
     
Wyświetl po
     haseł na stronie w formacie  
SZUKAJ
pomoc              
LOSUJ


Afrodyta



w mit. gr. bogini miłości i piękna. Na temat jej narodzin istnieją dwa odmienne przekazy: wg jednej z wersji mitu Zeus spłodził ją z Dione, córką Okeanosa i nimfy morskiej Tetydy; wg innej - narodziła się z piany morskiej powstałej z nasienia Uranosa, którego genitalia, odcięte sierpem przez Kronosa, wpadły do morza i zapłodniły fale. Tuż po wyłonieniu się A. z morza Zefiry przeniosły ją w powietrzu najpierw na Kyterę, a później na wybrzeża Cypru, gdzie powitały ją Hory (Pory Roku). Wózkiem zaprzężonym w gołębie i wróble bogini pojechała na Olimp. Wg późniejszych interpretacji filozoficznych, obcych najstarszym mitom o tej bogini, rozróżniano A. Uranię (Niebiańską), boginię miłości czystej i szlachetnej, oraz A. Pandemos (tzw. A. Pospolitą), boginię miłości pospolitej i fizycznej. A. była żoną Hefajstosa i kochanką Aresa, który
to związek zaowocował narodzinami Erosa i Anterosa, Dejmosa i Fobosa (Trwogi i Strachu), Harmonii (późniejszej żony Kadmosa), czasami dodaje się do tej listy także i Priapa, opiekuna ogrodów, boga Lampsakos. A. romansowała również z Adonisem i z Anchizesem, z którym miała syna, Eneasza. A. potrafiła być również mściwa. Jej gniew odczuła na sobie Eos (Aurora), którą bogini za związek z Aresem ukarała nieodwzajemnionym uczuciem do Oriona, natomiast na nie okazujące jej czci kobiety z Lemnos zesłała A. woń nie do zniesienia, tak że mężowie porzucili je dla branek trackich. A. w wyniku sądu Parysa, który miał rozstrzygnąć spór i przyznać jabłko najpiękniejszej z bogiń - Herze, Atenie lub A. - oddając Parysowi rękę Heleny, stała się przyczyną wojny trojańskiej. A. czczono głównie na wyspach Cypr i Kytera (miasto Pajos). Jej kult przywędrował do Grecji ze wschodu, na co wskazują analogie z fenicką Astarte oraz frygijską Kybele (Wielką Boginią). Jako matka Eneasza A.-Wenera (którą utożsamiano ze staroitalską boginią Venus) stała się szczególną patronką Rzymu, uważano ją za matkę rodu Juliuszów, potomków Juliusza, syna Eneasza i wnuka bogini. Wywodzący się z tego rodu Cezar zbudował w Rzymie świątynię ku czci bogini - Venus Genetrix (Wenus Rodzicielka, Wenus Matka). W Rzymie uważano A.-Wenus również za opiekunkę ogrodów i roślinności. A. stanowiła wdzięczny obiekt twórczy dla artystów: w malarstwie dla S. Botticellego (Narodziny Wenus), D. Velázqueza (Wenus z lustrem), Tycjana, Cranacha st., P.P. Rubensa, N. Poussina; w rzeźbie dla Praksytelesa, Lizypa, J.B. Pigalle’a, B. Thorvaldsena; w lit. m.in. dla Apulejusza (Metamorfozy, albo Złoty osioł), Szekspira (Wenus i Adonis).

Źródło: Słownik Encyklopedyczny LITERATURA POWSZECHNA Wydawnictwo Europa